DOSSIER
Aquarama 80 – juni 2018
Online flow cytometer bewijst nut voor Farys
De veiligheid van ons drinkwater is voor drinkwatermaatschappijen vanzelfsprekend een absolute prioriteit. Controle over de hoeveelheid bacteriële cellen is daarbij essentieel. In dat kader testte Farys onlangs met succes de BactoSense TCC, een automatische flow cytometer die voor onlinebewaking zorgt. Door de positieve resultaten zal Farys het toestel, dat verdeeld wordt door APT, nog dit jaar op een groot reservoir plaatsen.
Bart De Gusseme is projectleider bij het departement Productie en Transport van Farys. Die dienst is verantwoordelijk voor de productie van drink- en proceswater en voor het transportnetwerk dat drinkwater doorheen Vlaanderen transporteert via grote leidingen, reservoirs en watertorens. Daarnaast is hij als professor verbonden aan CMET (Centrum voor Microbiële Ecologie en Technologie) van UGent.
Snellere resultaten
“Vandaag gebeurt de meting van het aantal bacteriën in labo’s door, na een staalname, bacteriën te laten groeien op kweekplaten. Dat is een proces dat 24 tot 96 uur kan duren, omdat we bacteriën de nodige groeitijd moeten gunnen. Het duurt dus een tijdje voor je de resultaten kent. Bij flow cytometrie gaat dat proces gevoelig sneller. Hierbij gebeurt het tellen van cellen door het DNA van bacteriën te kleuren en de bacteriën op te lijnen in een heel fijn capillair. Door hierop te schijnen met een laser, kunnen we alle cellen tellen. Bovendien verspreiden de bacteriën hierdoor een fluorescent licht, wat ons specifieke informatie over hun eigenschappen geeft. Dat proces duurt amper 20 minuten, wat dus een stuk sneller en efficiënter is. We passen deze techniek al enkele jaren toe in samenwerking met de UGent.”
De Zwitserse fabrikant Sigrist bracht onlangs met de BactoSense TCC de eerste commercieel beschikbare flow cytometer op de markt die online meet. Dat biedt mogelijkheden voor diverse toepassingen. “Ten eerste is deze methode heel geschikt om, na de periodieke spoeling van een grote toevoerleiding, sneller te kunnen nagaan wanneer de waterkwaliteit weer stabiel is. Op die manier kunnen we de onderbreking van waterbevoorrading via die leiding tot het minimum beperken. Secundo laat deze aanpak toe om veel sneller de oorzaak van calamiteiten te achterhalen. Als we meldingen krijgen dat in een bepaalde gemeente het drinkwater bezoedeld is, kunnen we via vergelijkingen sneller achterhalen waar het probleem zich situeert, de verontreinigde zone afbakenen en gerichter onze middelen en mensen inzetten die de desinfectie behartigen. Ten derde is de onlinebewaking een grote troef. We hebben dit vorig jaar getest op de productie met membraanfiltratie in de haven van Gent, met heel positieve resultaten.”
Gebruiksvriendelijk
Door die positieve ervaringen zal de BactoSense dit jaar nog geplaatst worden op een groot reservoir. “Het toestel zal stroomopwaarts de kwaliteit bewaken op dit belangrijk knooppunt in ons transportnetwerk. Als ook deze aanpak aan de verwachtingen voldoet, willen we deze innovatie volgend jaar ook gebruiken op de nieuwe drinkwaterproductie-unit in Oostende.”
Bart De Gusseme is lovend over de gebruiksvriendelijkheid van het toestel. “Via de intuïtieve interface krijgen we de totale celconcentratie te zien in een mooie grafiek. Bovendien kan je het toestel via internet of Ethernet overnemen en zo op afstand parameters wijzigen. Andere troeven zijn de alarmmeldingen als er iets fout loopt, en de mogelijkheid om via Profibus-verbinding de resultaten uit te lezen op onze PLC.”
De Gusseme benadrukt tenslotte dat dit bij APT verkrijgbare meetinstrument een ideale assistent – en dus geen vervanger – voor het drinkwaterlabo is. “De snelheid van analyse is een grote troef, maar voor de specifieke controle op pathogenen en conform de huidige drinkwaterwetgeving gebruiken we uiteraard nog steeds de methode met kweekplaten.”
Door Bart Vancauwenberghe
