Webinar Watercircle zet in op circulair water

De 15^de editie van de Aquarama Trade Fair verliep volledig digitaal. De eerste sessies in de voormiddag werd georganiseerd door watercircle.be, in samenwerking met VMx en Flanders’ FOOD. Het thema was duurzaam watermanagement in de voedingsindustrie.

Waterexpert Lies Bamelis van United Experts (Profex) gaf meer uitleg over het wetgevend kader van het watermanagement in de voedingssector. “Het circulair waterverhaal komt meer en meer terug in het wettelijk kader rond industriële activiteiten. Zo worden er steeds vaker bepaalde voorwaarden mee opgenomen in de bijzondere voorwaarden van de vergunningen. De focus ligt meer op hergebruik van regenwater en wordt de toepassing van (diep) grondwater steeds meer beperkt tot hoogwaardige toepassingen. Bij een vergunningsaanvraag moet er niet alleen rekening gehouden worden met het aanvragen van bepaalde afwijkingen (bijvoorbeeld een groter volume voor opslag van regenwater). Er moet ook kritischer gekeken worden naar de gekozen (water)technieken, zowel naar efficiëntie als naar de mogelijke emissies van bijvoorbeeld geur of geluid. Anderzijds zijn er ook steeds meer stimulansen vanuit de overheid rond circulair watergebruik. Wanneer een bedrijf kiest voor het gebruik van een alternatieve waterbron (bijvoorbeeld hergebruik van effluent of regenwater) moet er een garantie gegeven kunnen worden dat het water aan de kwaliteitsvereisten zoals gesteld door het FAVV voldoet. Hoe meer je water hergebruikt, hoe meer analyses er vereist zijn. Wat je met afvalwater kan doen, is ook afhankelijk van de ‘wettelijke status’ van de stroom. Wanneer je de reststroom van bijvoorbeeld een RO-installatie wilt lozen, moet je hogere lozingsnormen bekomen en heb je een impactstudie nodig om te onderbouwen dat dit geen negatieve gevolgen zal hebben op de ontvangende waterloop. Maar je kan je afval(water)stromen ook op andere manieren valoriseren, bijvoorbeeld door het statuut te veranderen naar een (secundaire) grondstof via een grondstofverklaring. Wel is het zo dat bij transport van afvalwater het statuut wijzigt naar afval, waardoor het hier ook weer binnen de (strengere) afvalwetgeving valt. Allemaal zaken om rekening mee te houden wanneer je het circulair (water)verhaal van een voedingsbedrijf wilt optimaliseren. Denk tot slot niet alleen aan opportuniteiten binnen je bedrijf maar ook erbuiten, zoals een samenwerking met andere bedrijven, landbouwers en overheden. Zo kan iedereen de vruchten plukken van een circulaire samenwerking.”

Tom Vandekerckhove van het onafhankelijk adviesbureau BOSAQ gaf meer uitleg over welke stappen en bedenkingen er voorafgaan aan een hergebruikinstallatie en waarmee je moet rekening houden bij alternatieve waterbronnen. BOSAQ realiseerde een interessante case bij Algist Bruggeman, een toonaangevende producent van bakkersgist. “We stelden een toekomstgericht masterplan water op, dat Algist Bruggeman wapent tegen toenemende waterschaarste en dalende kwaliteit van hun grondwaterbronnen. Zo komt er een flexibele installatie met verschillende modules van membraanfiltratie, die tussen grondwater en biologisch gezuiverd effluent kunnen switchen. Deze case toont aan dat circulair waterbeheer verder gaat dan een return-on investment op basis van de kost van water. Productiezekerheid in tijden van waterschaarste is minstens zo belangrijk.” Rob Van den Broeck van waterzuiveringsspecialist Aaqua had het over mest als water- en nutriëntenbron voor de voedingsindustrie. Zijn presentatie gaf een uniek beeld achter de schermen van de West-Vlaamse ondernemersfamilie Verhelst in Ieper, waar dankzij een nieuwe installatie tot 90.000 ton varkensmest per jaar wordt omgezet in grondstoffen voor de voedingsindustrie. Aaqua plaatste er een ultrafiltratie gevolgd door een omgekeerde osmose na de biologische zuivering. “We kozen voor robuuste sidestream-membranen, die naast de reactor werden opgesteld. Een goede voorfiltratie is belangrijk om alle verontreinigingen te verwijderen, zodat ze niet op de membranen terecht komen. Van het ultrafiltratiepermeaat wordt irrigatiewater geproduceerd op een omgekeerde osmose. Het is belangrijk dat je ook chemicaliën gebruikt, zoals een anti-scalant, een biocide en pH-correctie. We houden maar liefst 70 procent van het water over als RO permeaat van een hoge kwaliteit. En 30 procent wordt opgeconcentreerd. Het RO-permeaat voldoet aan alle kwaliteitseisen van irrigatiewater.”

Waterhergebruik in modernste slachthuis

Wouter De Wilde van Aquaplus vertelde wat meer over de waterzuiverings- en waterhergebruikinstallatie bij Sus Campiniae, het modernste slachthuis van België. Deze installaties werden door Aquaplus en partner Geo-groep ontworpen, gebouwd, gefinancierd en operationeel beheerd via een DBFO-overeenkomst. Het gaat over een membraanbioreactor met omgekeerde osmose. “Dat gebeurt samen met desinfectietechniek, zoals UV, waterstofperoxide en natriumhypochloriet. Het slachthuis kan meer dan 50 procent van het water opnieuw hergebruiken, 1O procent als spoelwater en meer dan 40 procent als proceswater. Het overige water wordt geloosd op oppervlaktewater. Het geproduceerd slib wordt vergist.” Aquaplus en Geo-groep doen in samenwerking met partner Veride zelf het onderhoud en de monitoring, maar laten zich ook controleren door onafhankelijke labo’s. De Wilde focuste ook op uitdagingen. “We leveren 3 waterkwaliteiten en 3 waterkwantiteiten op maat. Naast een degelijke procesopvolging is buffering dus een belangrijk aandachtspunt. Een goed design kan niet altijd vermijden dat je als exploitant vroeg of laat geconfronteerd wordt met onverwachte problemen. Hebben bedrijven steeds voldoende betrouwbaar personeel of een gespecialiseerde contractant om die problemen meteen op te lossen? Sinds dit voorjaar is het belangrijk dat dit dan ook nog eens op een covid-veilige manier gebeurt.” Een uitgebreider artikel lees je verder in het magazine.

Circulaire waterzuiveringsprojecten beperken zich niet enkel tot het hergebruiken van water. Ook nutriënten kunnen uit afvalwater gevaloriseerd worden. Riet Cornelissen van Pantarein Water besprak dit in het project ‘De Nieuwe Dokken’, een woon- en leefproject in het noorden van Gent. Pantarein Water bouwde de waterzuiveringsinstallatie voor de behandeling van het huishoudelijk afvalwater. “Een anaerobe reactor behandelt het zwart water waarbij energie geproduceerd wordt. Vervolgens recupereren we fosfor uit het zwart water via een struvietreactor. Struviet is een meststof, die gebruikt wordt om de groene zones van De Nieuwe Dokken te bemesten. Het effluent van de struvietreactor wordt samen met het grijs water verwerkt in een aerobe membraanbioreactor. Deze produceert een effluent dat vrij is van zwevende stoffen, dat zonder extra behandeling door een RO installatie gestuurd kan worden.” Zeepfabrikant Christeyns gebruikt het permeaat van de RO installatie voor de productie van stoom en het concentraat dient als grondstof voor hun product.

Nevenstromen valoriseren

Bianca Lefevere, innovatiemanager bij de kennis Flanders Food, vestigde de aandacht op het Sucr’eau project dat focust op het hergebruik van het water tijdens de tweede blancheerstap in de aardappelverwerkende industrie. Daar wordt onderzoek gedaan naar welke technologieën interessant zijn om suikers en zetmelen te scheiden en hoe het water hergebruikt kan worden. “We onderzoeken hoe de nevenstromen kunnen gevaloriseerd worden. Er wordt bekeken hoe bestaande watertechnologie kan geoptimaliseerd worden en hoe die kan ingezet worden in andere suikerrijke waterstromen.” Ze stelde nog een tweede project voor, namelijk Smart WaterUse. Het project focust op het in kaart brengen en slim aanpakken van waterrisico’s binnen de sectoren van de zeevoeding, aquacultuur, toerisme en textiel. Verder had Desotec het nog over het gebruik van actieve kool als adsorptie middel om pesticides uit grondwater te verwijderen. Dankzij de inzet van een mobiele filter met actieve kool was het opgepompte grondwater op korte termijn terug geschikt als proceswater voor een voedingsbedrijf. Waterexperte Rilke Raes focuste nog op de wettelijke mogelijkheden en de eventuele implicaties op de heffingen en de normering voor het hergebruik van (afval)water en zuiveringsslib. Ze gaf in haar sessie een beknopt overzicht van de wettelijke mogelijkheden voor het hergebruik van (afval)water en het slib dat wordt gevormd bij afvalwaterzuivering. Els Berckmoes van het centrum Proefteelt vertelde ons meer over systeemontsmetting met chloor om de ziektedruk van waterschimmel te verminderen in de hydroteelt van sla. En Cor Verbruggen van Eikelkamp gaf meer uitleg over hun grondwatermeetnet met sensoren dat ze in Sri Lanka plaatste om onder meer de oorzaak van het grondwatertekort in kaart te brengen.

Tom Vandekerckhove van het wateradviesbureau Bosaq: “

Het circulair waterbeheer verder gaat dan een return-on investment en de kost van water.”

Waterexpert Lies Bamelis van United Experts (Profex):

“Het circulair waterverhaal komt meer en meer terug in het wettelijk kader rond industriële activiteiten.”

Wouter De Wilde van Aquaplus:

“Een goed design kan niet altijd vermijden dat je als exploitant vroeg of laat geconfronteerd wordt met onverwachte problemen.”