Webinar VLARIO focust op circulariteit

Het webinar van Vlario op de 15de editie van de Aquarama Trade Fair stond helemaal in het teken van het circulaire water. VLARIO organiseerde in samenwerking met de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), Vlakwa, Aquafin en De Watergroep een infosessie rond circulair water voor lokale besturen en rioolbeheerders.

Tania Verhoeve van de Vlaamse Milieumaatschappij gaf meer uitleg over de wetgeving van het circulair water, zowel op Europees als Vlaams Niveau. “Op Vlaams niveau is de Blue deal van minister Zuhal Demir een zeer ambitieus plan”, zegt Verhoeve. “Het bevat 70 maatregelen en zet in op 6 sporen waaronder circulair water. Circulair water wordt de regel.” Verder lichtte ze ook de Kaderrichtlijn water, de Richtlijn stedelijk water, de Drinkwaterrichtlijn en de nieuwe Europese waterhergebruik verordening (Water Reuse) toe. Deze verordening gaat vanaf 2023 van kracht en bepaalt de minimum kwaliteitseisen voor irrigatie in de landbouw, afkomstig van stedelijk afvalwater.” Verder gaf Aquafin uitleg over het hergebruik van (afval)water in de strijd tegen droogte, bijvoorbeeld in de industrie en landbouw. Aquafin heeft in Aartselaar alvast testoplossingen gebouwd om te kijken wat de minimumbehandeling is die je nodig hebt om de minimumnormen te halen voor hergebruik in de landbouw. “We gaan na wat de extra investeringen zijn die je moet doen om het effluent op een veilige manier ter beschikking te stellen”, zegt Marjoleine Weemaes van Aquafin. “Volgens ons is er minimum een UV-behandeling noodzakelijk. Ook productie van drinkwater op basis effluent is mogelijk. Volgend jaar starten we in dat kader proefprojecten met omgekeerde osmose. We pleiten ook voor voldoende samenwerkingen en partnerschappen met alle partijen die hier bij betrokken zijn.” Weemaes vertelde dat er in Vlaanderen heel wat proefprojecten zijn opgestart om hemelwater slim te hergebruiken. “In Mechelen wordt een buffering geplaatst met slimme sturing die het afgekoppelde hemelwater aan landbouwpercelen in de omgeving ter beschikking stelt. In Wetteren werd het hemelwater afgekoppeld en hergebruikt in een speeltuin. In Tessenderlo gaan we het hemelwater afkoppelen van een bedrijventerrein en bekijken we de mogelijkheden voor hergebruik in de industrie. In Stabroek en Sint-Pieters-Leeuw wordt er een slimme regenweerafvoer-buffer geplaatst om regenwater vertraagd af te voeren. Het is ook een slimme buffer die water kan opslaan en als voorraad kan dienen voor de landbouw.”

Slimme buffering

Veerle Depuydt van het Vlaams Kenniscentrum Water (Vlakwa) gaf een overzicht van enkele recente voorbeeldprojecten. Zo werd in Ninove een verplaatsbare buffer geplaatst die het regenwater opvangt van enkele aanpalende bedrijven zodat het vervolgens kan worden hergebruikt door een lokale wasserij en de stad Ninove, die er planten mee besproeit. De volledig recycleerbare buffer heeft een lange levensduur, is niet onderhevig aan corrosie en is verkrijgbaar in verschillende groottes. Een ander mooi project was een stadswoning die voorzien werd van een muurtuin. Er werd een extra waterzuiverende component aan de muurtuin toegevoegd, waar het grijs water over de total value wall wordt gestuurd (water voor planten en effluent hergebruikt als toiletspoelwater). Via het project werd veel regenwater opgevangen. De muurtuin zorgt voor meer groen en houdt de warmte tegen dankzij de isolerende functie. De planten kunnen ook het fijn stof capteren. Via een QR-code kan iedereen de metingen opvolgen. Een ander project waar Vlakwa de aandacht op vestigde was dat van het restaurant Gust’eaux in Kuurne. Het project werd gerealiseerd in landelijk gebied, waar geen aansluiting op riolering en drinkwater mogelijk was. BOSAQ realiseerde een project om het huishoudelijk afvalwater op te waarderen naar drinkwater, dat geserveerd werd als tafelwater en gebruikt werd voor de koffie- en de ijsmachine. “Het geproduceerde tafelwater kreeg zeer positieve feedback, ook al waren de klanten vrij om ook flessenwater te kiezen”, vertelde Tom Vandekerckhove van Bosaq tijdens een aanvullend interview. “Het proces van afvalwater naar drinkwater gebeurde in verschillende stappen. Een percolatieveld zorgde voor een biologische zuivering van het afvalwater, gevolgd door onze een geavanceerde zuivering. Deze zuivering bestond uit verschillende barrières, met onder andere actief kool, ontharding, ultrafiltratie en RO. Na de RO heb je al een zeer propere, zuivere waterstroom. Toch werd er nog een extra veiligheidsstap aan toegevoegd, namelijk een ionenwisselaar, waarna ultrapuur water ontstaat. Dit werd vervolgens opnieuw op smaak gebracht door toevoeging van de nodige mineralen. Voordat het water wordt afgenomen, passeerde het nog langs een mini-led UV voor finale desinfectie.”

Waardevolle stoffen in rioolwater

Het Interreg Noord-West Europa project WOW! – Wider business Opportunities for raw materials from Waste water – kijkt naar de mogelijkheden om waardevolle stoffen uit rioolwater te halen en op te werken naar biobased producten. Volgens Katrien Bijl, van het Europese project WOW! (Waterschap Vallei en Veluwe) bevat rioolwater veel waardevolle stoffen die gebruikt kunnen worden als grondstof voor biobased producten. “Toch wordt dit potentieel in Noordwest-Europa nog nauwelijks benut en wordt maar 1 procent van grondstoffen van rioolwater hergebruikt. Jammer, want met deze grondstoffen kan worden bijgedragen aan het circulair hergebruik in de waterketen. De aandacht richt zich hierbij op cellulose, lipiden en PHA bioplastics. Om een paar voorbeelden te geven van het potentieel: micro-organismen in rioolwater kunnen op basis van vetzuren PHA maken (de basis voor de bioplastics). Met dit PHA bioplastic kan 12 procent van het conventionele plastic in Noordwest-Europa worden vervangen. Lipiden, kunnen in combinatie met een specifieke in rioolwater aanwezige bacterie, gebruikt worden voor de productie van biodiesel die een deel van de conventionele diesel kan vervangen. Kaumera kan als meststof voor de landbouw dienen of als coating voor beton. Het is een grondstof die wordt gemaakt uit Nereda korrelslib. Met toiletpapier zijn er ook veel mogelijkheden. In Noordwest-Europa wordt 13 kg toiletpapier per jaar per persoon gebruikt. Als je dat zou hergebruiken dan zou je 4,7 miljoen retourvluchten Amsterdam-Sydney aan CO₂ uitstoot kunnen voorkomen. Je produceert namelijk minder rioolslib, wat op dit moment nog grotendeels wordt verbrand. Het juridisch kader voor het hergebruik van grondstoffen uit afvalwater is nog een zoektocht. Producten kunnen vrij worden verhandeld in Europa, dit geldt niet voor grondstoffen uit rioolwater omdat een grondstoffenstatus per land geregeld wordt. Er is daarnaast geen uniformiteit in de einde afval procedures. Wellicht helpt het om de early adapters in de circulaire economie te belonen, zoals een beloning voor de bedrijven die hun producten maken van bioplastics in plaats van conventioneel plastic? Ik pleit alvast voor een grensoverschrijdende samenwerking die de krachten bundelt en kennis met elkaar deelt.”

De laatste spreker op het Vlariocongres was Ortwin Deroo, Manager Business Ontwikkeling bij De Watergroep, gaf enkele opvallende tendensen. “Vlaanderen kampt met een grote waterschaarste. We hebben een groter tekort dan zuiderse landen zoals Spanje. De piekverbruiken zijn tijdens droge periodes hoog. Tijdens een jaar valt er eigenlijk meer regenval. De winters worden tot 3 procent natter en in de zomer is er tot 50 procent minder regen. Als het dan eens regent is er een intensievere regenval. We zien dat het jaarverbruik per aansluiting wel daalt. Toch wordt 45 procent van het water in huishoudens nog steeds voor toepassingen gebruikt die geen drinkwaterkwaliteit behoeft, zoals toilet, poetsen, wasmachines,….” Vandaag telt Vlaanderen nog steeds 40.000 woningen die niet aangesloten zijn op het centrale drinkwatersysteem. “Sommigen willen niet aangesloten worden”, zegt Deroo. “Anderen kunnen niet aangesloten worden omdat er druk- of kwaliteitsproblemen zijn tot de afstand van het centrale systeem. Oplossing is een decentraal systeem uitwerken op maat van de woning waarbij het lokaal geoogst regenwater behandeld wordt tot drinkwater. Het grijs water moet worden opgevangen en behandeld. Er bestaan al veel installaties die dat kunnen. We onderzoeken met leveranciers of we dit kunnen aanbieden met een huurformule.” Volgens De Watergroep beseffen ook veel bouwbedrijven dat ze het opgepompt water (bemalingswater) ter beschikking moeten stellen voor nuttige toepassing. “Niet alle waters kunnen ingezet worden voor eender welke toepassing”, zegt Deroo. De Watergroep realiseerde een collectieve aanpak op een bedrijventerrein in Vossem, bij Tervuren. “We vangen al het regenwater op in een stormbekken, vervolgens zuiveren en tenslotte aanbieden in een tweede circuit.” Een ander project realiseerde ze in het Abdij van Park waar een warmtewisselaar warmte onttrekt aan het opgepompte drinkwater en zo 80 procent van de warmtevraag vervult. Deroo zegt dat het slim combineren van data watersystemen ook robuuster moet maken.

Katrien Bijl, van het Europese project WOW! (Waterschap Vallei en Veluwe):

Het juridisch kader voor het hergebruik van grondstoffen uit afvalwater is nog een zoektocht.

Ortwin Deroo, Manager Business Ontwikkeling bij De Watergroep

We hebben een groter tekort dan zuiderse landen zoals Spanje.