Waterinnovatie in de praktijk

Half mei organiseerden Vito/Vlakwa (Vlaams Kenniscentrum Water) en LED H₂O (Laagdrempelige Expertise- en Dienstverleningscentra Water) in de Royal Yacht Club van België in Antwerpen een studienamiddag met een terug- en vooruitblik op vijf jaar demonstratieprojecten rond efficiënt waterbeheer in ondernemingen en tien jaar adviesverlening aan kmo’s via LED H₂0.

“Water is heel belangrijk, zowel voor burgers als voor ondernemingen”, stelt Veerle Depuydt, projectcoördinator Vlakwa. “Innovatie, technologie en samenwerking zijn daarbij cruciaal. Daarom willen wij met Vlakwa Open Call antwoorden helpen vinden op deze problematiek. Daartoe roepen Vlakwa en Vito bedrijven op om, op laagdrempelige wijze, duurzame technieken, materialen, concepten en/of systemen te demonstreren en te dissemineren die leiden tot een efficiënter waterbeheer (binnen een bedrijf, bedrijventerrein, stad, landbouw,…). Bij uitbreiding leidt een dergelijke innovatie ook tot een besparing of recuperatie van grondstoffen en/of energie.”

“De betrachting van LED H₂0 is om richtinggevend, doorverwijzend eerstelijnsadvies en begeleiding te geven aan non-profitorganisaties en bedrijven met een beperkt budget bij alles wat te maken heeft met de keuze van waterbronnen, technologieën en/of verbetering van productie, waterzuivering of watermanagement. Jaarlijks worden zo een 40-tal bedrijven geholpen.”

Open Call-projecten 2019

De genodigden kregen groepsgewijs korte pitchpresentaties van afgeronde projecten in de voorbije Open Calls. De thematische toelichtingen waren: waterhergebruik en recuperatie grondstoffen, procesoptimalisatie en onlinemonitoring en innovatieve waterbehandeling/zuivering, duurzaam water- en rioolbeheer.

Volgende drie Open Call-projecten, die nog tot eind dit jaar lopen, werden extra belicht:

AEROGRAM

“Het project AEROGRAM (AERObe GRAnulair slib voor Membraanfiltratie) streeft naar de implementatie van een innovatieve technologie in de afvalwaterzuivering; de aerobe granulaire slibtechnologie, die tegemoet komt aan het hergebruik van afvalwater”, zegt Riet Cornelissen. “Het energie- en grondstoffenverbruik van een aerobe granulaire slib (of korrelslib) reactor ligt immers heel wat lager dan dat van actiefslibsystemen met flocculant slib. Bovendien biedt de technologie, gelet op de uitstekende bezinkingseigenschappen van korrelslib, tal van perspectieven voor waterhergebruik. Een belangrijk aandeel van de technologieën die waterhergebruik mogelijk maken, zoals MBR (membraanbioreactor) en UF (ultrafiltratie), maakt immers gebruik van membraanfiltratie. Verwacht wordt dat de dichte, afgelijnde slibmorfologie in een korrelslibsysteem zal leiden tot een verminderde vervuiling van de membranen.”

AMREWAS

Denis De Wilde: “Het project AMREWAS (AMmonium REcuperatie en plantgebaseerde WAterzuivering op Stikstofrijk afvalwater) combineert ammoniumrecuperatie via een stripping/scrubbing-installatie met een plantgebaseerde zuivering als ‘nature based solution’ voor het verkrijgen van hoogwaardige effluentkwaliteit, vertrekkende van een afvalwater met een hoge ammoniumconcentratie. Het gezuiverde afvalwater kan vervolgens niet alleen geloosd worden in het oppervlaktewater, conform de Vlarem-wetgeving, maar ook hergebruikt of toegepast in de landbouw omwille van de resterende kaliumzouten.”

LeakRedux

“Op basis van de waterbeschikbaarheid (hoeveelheid water per inwoner) is Vlaanderen een waterschaarse regio”, stelt Peter Cauwenbergh vast. “Door de verwachte impact van de klimaatsverandering zal deze regio in de toekomst vaker getroffen worden door langdurige droogteperiodes. Ondanks de sterke investeringen in wateropslag en interconnecties van het distributienet om drinkwater in alle Vlaamse regio’s te voorzien, gaat heel wat kostbaar water via lekken verloren. Daarom ontwikkelden wij een eigen technologie om op een economische, efficiënte wijze grote en kleine lekken in het netwerk te detecteren: LeakRedux. Door debietmetingen en statische analyse van historische gegevens, wordt een ‘fingerprint’ opgemaakt. Door debietgegevens in realtime te vergelijken met het verwachte gebruik op dat specifieke tijdstip, krijgt de operator via een webviewer een duidelijk overzicht van de alarmen en prioriteiten.”

Panelgesprek

Met Vito/Vlakwa senior advisor Dirk Van der Stede als moderator, werd een panelgesprek georganiseerd met als leden: Danny Van Assche (gedelegeerd bestuurder Unizo), Stijn Van Hulle (professor UGent Campus Kortrijk/LED H₂O West-Vlaanderen), Ellen Vanassche, (adviseur milieu en klimaat Voka) en Inge Genné (programmamanager water management & technology Vito/Vlakwa).

Ellen Vanassche: “Uit een recente Voka-bevraging bij 270 bedrijven blijkt dat 44% geen risicoanalyse heeft gemaakt van de gevolgen van een eventueel waterafschakelplan, terwijl 56% vreest voor een effectieve productiestop.”

Danny Van Assche sluit zich daar bij aan: “Water is immers een noodzakelijke grondstof voor een ondernemer. Hoe kan bijvoorbeeld een wassalon functioneren zonder water? Tal van ondernemingen trachten hun watergebruik en afvalwaterlozing te beperken, ook door de kostprijs.”

Stijn Van Hulle gaf enkele praktijkvoorbeelden van hoe ondernemingen en muziekfestivals er, met advies op maat en vrij eenvoudige ingrepen, in slagen om waterconsumptie te beperken.

Maar Unizo eist dat de bevoegde overheden snel een noodplan opmaken om het worstcasescenario van het waterafschakelplan het hoofd te bieden.

Danny Van Assche: “Een dergelijk plan is hoogst noodzakelijk, in de hoop het nooit te hoeven gebruiken.”

Inge Genné: “Velen voelen de positieve dynamiek rond het complexe watergebeuren, zodat ook heel wat gerealiseerd wordt. Maar inspanningen moeten op elkaar afgestemd worden om effectief innovatie en vooruitgang te bereiken en geen moeilijkheden in andere sectoren te creëren. Systeemdenken in waterinnovatie is essentieel.”

Het panel hoopt dat in het nieuwe regeerakkoord sterk ingezet wordt op het hergebruik van gezuiverd afvalwater, ook omdat er voor die technologie heel wat exportmarkten zijn.

Toekomst en belang projecten en steunkaders

Mark Andries, administrateur-generaal Vlaio, verzorgde de keynotespeech. Het Agentschap Innoveren & Ondernemen bestaat sinds drie jaar en is het gevolg van een fusieoperatie tussen Vlaams Agentschap Ondernemen en IWT.

De corebusiness van Vlaio is het stimuleren en ondersteunen van innovatie en ondernemerschap en bij te dragen aan een gunstig ondernemersklimaat in Vlaanderen. Dat onder meer door ondernemingen met subsidies te ondersteunen.

“Vlaio inspireert om dromen waar te maken, informeert op maat en geeft financiële ondersteuning. Dat is kort samengevat waar onze organisatie voor staat”, aldus Mark Andries. “Daarnaast deel ik met u de primeur dat Vlaio een nieuwe structuur krijgt om de efficiëntie te verhogen. Nieuwe projecten zijn daarom welkom, want met 750 miljoen euro hebben we in 2019 meer subsidiebudget dan ooit te besteden.”

“Onze klanten zijn de Vlaamse ondernemingen waar we alles direct en indirect voor doen. Maar innovatie stopt niet aan de Vlaamse grenzen. Wij zijn internationaal geconnecteerd, net zoals de meeste van onze klantondernemingen dat ook zijn. Vele van hen zoeken businesspartners in het buitenland en ook daar helpt Vlaio, naast het vinden van de weg naar tal van Europese subsidies.”

Subsidies maken verschil

“Men kan voor of tegen subsidies zijn, maar het is een feit dat Vlaio voor innovaties subsidies heeft, in tegenstelling tot sommige van onze buurlanden die individuele ondernemingen beduidend minder steunen. Van Nederlanders hoor ik vaak dat Vlaio zijn subsidiesysteem maar beter behoudt, want het kan voor kmo’s en zeker voor startende ondernemingen wel degelijk het verschil maken.”

“Waterschaarste creëert kansen voor ondernemers op voorwaarde dat zij daar creatief en innovatief mee omspringen. Daarnaast is efficiënt watergebruik heel belangrijk voor Vlaamse bedrijven, voor verschillende zelfs een kritische factor want bij acuut watergebrek kan de bedrijfszekerheid in gevaar komen.”

“Wanneer ondernemingen of onderzoeksinstellingen met een water gerelateerde oplossing bij ons aankloppen, hetzij voor andere bedrijven, voor de maatschappij, het buitenland, en die business en/of extra jobs betekent, is Vlaio geïnteresseerd om ondersteuning te bieden. Zo betaalde Vlaio in de periode 2014-2018 een subsidiebedrag van 24,8 miljoen euro uit aan watergerelateerde projecten.”

“Ik besluit mijn boodschap kort samengevat: er werd geïnvesteerd in de Vlaamse begroting voor innovatie en het subsidiebudget van Vlaio werd opgetrokken. Voor een goed project is er geld voorhanden. Aarzel dus niet om ons te contacteren, want projecten gelinkt aan waterinnovatie zijn meer dan welkom.”

Door Wouter Peeters

www.vlakwa.be

https://vito.be/nl