Vierde Improved-workshop kijkt naar verleden en toekomst

Twee Improved-testcontainers zijn verhuisd naar Dow, in Terneuzen. Naar aanleiding daarvan kwamen tal van geïnteresseerden luisteren naar een zestal sprekers. Onder meer sprekers van Dow en Evides Industriewater, die er hun plannen voor de toekomst op korte en middellange termijn toelichtten. Arne Verliefde hield een visionair aandoende uiteenzetting over de toekomst van industrieel waterbeheer, en besprak mogelijke vervolgtrajecten voor Improved.

De chemische industrie in de Zeeuwse, Gentse en Antwerpse zeehavens verbruikt veel water. Maar steeds vaker wordt ze geconfronteerd met uitdagingen in dat verband, zoals een dalende voorraad zoet water.

Project Improved wil bijdragen tot oplossingen. Zijn testinfrastructuur, die bestaat uit twee mobiele containers, bevond zich eerst bij meststofproducent Yara Sluiskil, ging vervolgens naar BASF Antwerpen en daarna naar Dow Terneuzen. Naar aanleiding van de aankomst van de containers bij Dow vond een vierde Improved-workshop plaats, in Dows communicatiecentrum De Boerderij in het Nederlandse Hoek.

Duurzamer watergebruik

Niek Van Belzen, lead technology manager bij Dow, legde uit dat de firma één tot twee miljoen kuub water per jaar gebruikt. Een significante hoeveelheid komt via een pijpleiding van 120 kilometer van de Biesbosch, een Nederlands Nationaal Park met enkele spaarbekkens vol water uit de Maas.

Van Belzen vertelde dat Dow tegen 2025 geen structurele import van water uit de Biesbosch meer wil. De omslag moet komen door hergebruik en door gebruik van alternatieve lokale bronnen. Maar jammer genoeg is in de omgeving van Dow Terneuzen weinig zoet water te vinden. Er is behoorlijk wat oppervlakte- en grondwater, maar dat is brak. Bovendien verwacht Van Belzen nog intrusie van extra zout in het water in de regio, door de zeewaterstijging.

Dow hoopt dat Improved ertoe zal bijdragen haar hergebruik van stoomcondensaat te maximaliseren. Tot nu toe werd dat hergebruik beperkt door verontreinigingen zoals organische stoffen, fosfaat, chlorides en andere ionen, en biofouling (ongewenste aangroei van micro-organismen).

Vandaag wordt het retourcondensaat van Dow gezuiverd via een mengbedionenwisselaar, uitgebaat door Evides Industriewater. Vraag is nu welke andere zuiveringstechnieken nodig zijn om hergebruik te maximaliseren. Veel antwoorden zouden kunnen komen van Improved.

Legio plannen

Wilbert van den Broek is senior process engineer bij Evides Industriewater, een van de projectpartners in Improved. Hij bevestigde dat hij en zijn collega’s de volgende jaren mee willen werken om de hoeveelheid hergebruikt water bij Dow voort op te voeren. Binnenkort gaan ze daarvoor van start met de aanleg van twee proefwetlands. De opbouw van de nazuivering bestaat uit ultrafiltratie, kation- en anionwisselaar, en omgekeerde osmose. Het doel van die wetlands is het effluent voor te behandelen zodanig dat er een goede recovery is, en weinig vervuiling -denk bijvoorbeeld aan biofouling en organische vervuiling van omgekeerde osmose-membranen. Als ze de wetlands niet als voorzuivering hebben, moeten ze iets anders als voorzuivering gebruiken. Bijvoorbeeld kunnen dubbellaagfiltratie en biologische actief kool dan een optie blijken. Concentraat van de omgekeerde osmose zouden ze hergebruiken om de ultrafiltratie terug te spoelen, en voor de regeneratie van de ionenwisselaar. Ook hebben ze een onthardingsstap in de behandelingstrein opgenomen om de recovery van de omgekeerde osmose te vergroten.

Yara & BASF

Marjolein Vanoppen besprak de resultaten van de twee testcontainers bij Yara Sluiskil en BASF. Een artikel omtrent het projectgedeelte bij Yara verscheen eerder in Aquarama 81 (zie ‘Mobiele testinstallatie bij Yara: taak volbracht’ – of online: www.aquarama.be/nl/artikels/item/206/mobiele-testinstallatie-bij-yara-taak-volbracht). Intussen hebben de projectpartners een rapport van 42 pagina’s uitgebracht met nog meer resultaten: dat is te vinden op www.grensregio.eu/assets/files/site/YARA-Sluiskil.pdf .

Het deelproject bij BASF wordt uitgebreid besproken in dit nummer, Aquarama 83. Zie daarvoor artikel: ‘Improved laat spoor van kennis na bij BASF’.

KO-Water

Valérie Verjans is projectingenieur bij watercircle.be . Ze stelde het jonge project KO-Water (www.watercircle.be/project-ko-water) voor. Ze legde uit dat het bedrijven in de procesindustrie wil helpen bij het implementeren van (drink)waterbesparende technieken. De focus ligt op het informeren van bedrijven over de laatste evoluties in de membraantechnologie, die vaak onopgemerkt aan hen voorbij zijn gegaan. Maar ook andere technologieën kunnen aan bod komen. Het doel van het KO-team is een efficiëntere waterbereiding bij minstens 75 bedrijven, en minstens 25 bedrijven wil het helpen de stap te zetten naar recycleren of hergebruiken van proceswater.

Na Improved

Arne Verliefde, Universiteit Gent, vertelde wat hij ziet als opvolgtrajecten voor improved. Daarbij vertrok hij van enkele uitdagingen.

Een eerste is: waterkwaliteit en materiaalvereisten. Denk aan corrosie. Binnen Improved zijn alvast nieuwe instrumenten en methodes ontwikkeld om corrosie op de juiste materialen en onder juiste omstandigheden te testen.

Een tweede uitdaging is water- en grondstoffenhergebruik. Verliefde herinnerde eraan dat waterhergebruik al langer op grote schaal gebeurt. Een bedrijf gebruikt bijvoorbeeld water uit een rivier, waarna het afvalwater weer in die rivier loost. Dat raakt er verdund en gezuiverd, waarop een bedrijf stroomafwaarts opnieuw oppervlaktewater uit de rivier put en er even later zijn afvalwater weer in loost, enzovoort. De voorbije jaren is die watercyclus steeds meer gesloten geraakt: bijvoorbeeld afvalwater zuiveren in een zuiveringsstation en er vervolgens opnieuw proces- of drinkwater van maken. Aspecten daarvan zijn onder meer behandeld in project De Blauwe Cirkel ( www.watercircle.be/organisatie-de-blauwe-cirkel ).

Nog een uitdaging is procesintensificatie. Vandaag, klonk het, leiden alle processen water af naar één centrale site, en van daaruit doen we dan aan waterhergebruik. Maar dan moet je ter hoogte van die centrale waterzuivering weer een en ander scheiden. Verliefde vindt dat het anders moet. Hij gelooft dat de trend naar decentralisatie, die zich in zoveel aspecten in ons dagelijkse leven doorzet, ook inzake water de toekomst is.

Een derde categorie uitdagingen heeft te maken met klimaatverandering en koeling. Klimaatverandering heeft verminderde rivierafvoer als gevolg en meer nood aan koeling. Koelsystemen moeten herdacht worden en het watergebruik van koeltorens moet omlaag.

Tenslotte ziet Verliefde nog uitdagingen en vooral kansen bij onder meer sensoren en artificiële intelligentie. De combinatie van die twee faciliteert een overgang naar decentrale zuivering.

Om dit alles in goede banen te leiden, ziet hij een mooie rol weggelegd voor onder meer Capture (onderzoekscentrum naar hergebruik van grondstoffen), R2T (Resource Recovery Technology-consortium) en de leerstoel Industriële en Circulaire Watertechnologie van Universiteit Gent. De Improved-infrastructuur, gelooft hij, zal nuttig blijven om testen uit te voeren. Hij riep allen die interesse hebben deel uit te maken van vervolgtrajecten van Improved op zich kenbaar te maken.

Door Koen Vandepopuliere

www.improvedwater.eu