Resultaten Grote Waterenquête bij Vlaamse bevolking
Resultaten Grote Waterenquête bij Vlaamse bevolking
Vlakwa heeft onlangs de resultaten bekendgemaakt van zijn Grote Waterenquête bij de Vlaamse bevolking. De antwoorden leverden voor het Vlaamse Kenniscentrum Water waardevolle info op. Op basis daarvan trok het conclusies en formuleerde het aanbevelingen die interessant zijn voor de bevolking en de watermaatschappijen. Inzicht krijgen in nieuwe beleidsopties en technologie om duurzaam watergebruik te integreren in ons dagelijks: dat is het doel van de enquête.
Bijna 4.000 burgers vulden tussen 22 maart en 23 april de grootschalige waterenquête van Vlakwa in. Zij kregen acht stellingen en zes vragen. Op basis daarvan kan de Vlaming zijn opinie geven over het verbruik van leidingwater, zijn bereidheid om waterbesparende maatregelen in te zetten en andere watergerelateerde vraagstukken.
Daarbij kwamen een aantal interessante vaststellingen aan het licht. Een daarvan is dat de Vlaamse bevolking bereid is mee te werken aan oplossingen voor watergerelateerde problemen. Zo wil 90% van de burgers het regenwater beter vasthouden op eigen domein in plaats van het onmiddellijk richting riolering te sturen en regenputten/buffers actiever in te zetten om de negatieve gevolgen van wolkbreuken in te perken. Bovendien vindt 97% van de respondenten het een goed idee om zijn waterverbruik tot een minimum te beperken bij langdurige droogte.
De Vlaming is ook in grote meerderheid vragende partij voor een kortere opvolging van zijn waterverbruik (actuele of realtimegegevens) maar is verdeeld als het over dynamische tarifering van het watergebruik gaat.
De resultaten geven ook dit aan: een ruime meerderheid van de burgers vindt het een aantrekkelijk idee om zelf zijn drinkwater te produceren indien dat financieel en technologisch haalbaar is.
Conclusies
Langdurige droogte
De overgrote meerderheid van de Vlaamse burgers (97%) toont zich bereid om bij langdurige droogte maatregelen te nemen om zijn waterverbruik te verminderen.
Kortere opvolging waterverbruik
Ruim 8 op 10 Vlamingen in de enquête is vragende partij om realtime/actuele informatie te ontvangen over zijn leidingwaterverbruik. De bereidheid om daarvoor te betalen is sterk gelinkt aan de leeftijd. Bij jongvolwassenen is 7 op de 10 bereid om daarvoor te betalen bij gepensioneerden nog maar 3 op 10.
Waterscan om het verbruik te reduceren
Een groot deel van de Vlamingen (76%) is niet bereid een betalende waterscan te laten uitvoeren. Om het waterverbruik terug te dringen bieden de drinkwatermaatschappijen hun klanten al enige tijd een waterscan aan waarin een medewerker na een bezoek aan de woning een overzicht biedt van waterbesparende maatregelen en mogelijkheden om duurzamer om te gaan met water. Respondenten geven aan dat ze al zuinig met water omspringen en/of twijfelen of de kost van zo’n scan in verhouding staat tot de besparing die gerealiseerd kan worden.
Zelf drinkwater produceren
Ongeveer 80% van de burgers vindt het een aantrekkelijk idee om zelf zijn drinkwater te produceren indien dat financieel en technologisch haalbaar is. Sommige respondenten hadden wel hun bedenkingen over het garanderen van veiligheid en hygiëne en de impact op de drinkwaterprijs (mogelijke stijging) voor huishoudens die niet in hun eigen watervoorziening kunnen voorzien.
Regenwater vasthouden om wateroverlast te voorkomen
De Vlaming toont (alvast op papier) zijn goede wil als het aankomt op het oplossen van watergerelateerde problemen. 90% van de burgers is bereid om het regenwater beter vast te houden in plaats van het onmiddellijk richting riolering te laten lopen. Om dit te doen, verkiezen de meeste respondenten een regenwaterput. Het tegengaan van verdere verharding of het voorzien van waterdoorlatende verharding rond de woning verdeelt de respondenten. Het wegnemen van bestaande verharding (onttegeling) ligt moeilijker.
Milieubewuste huishoudproducten en bestrijdingsmiddelen
De meerderheid van de Vlamingen in deze enquête zegt te weten wat milieubewuste huishoudproducten en bestrijdingsmiddelen zijn en is ook bereid die te gebruiken. Als dat niet het geval is verwijst men naar de onduidelijkheid op de verpakking, het gebrek aan vertrouwen in de effectief milieubewuste eigenschappen en de effectiviteit van dergelijke producten.
Vochtige doekjes en medicijnresten
97% van de ondervraagden geeft aan dat ze geen vochtige doekjes noch medicijnresten in toilet of de afvoer gooien.
Leidingwater veilig en gezond
92% van de respondenten vindt leidingwater in Vlaanderen veilig en gezond, toch drinkt 20% nog geen (of zelden) leidingwater en 11% minder dan de helft van de keren. Belangrijke redenen daarvoor zijn de smaak van het water, de voorkeur voor bruiswater of omdat men vindt dat flessenwater handiger is om mee te nemen buitenshuis.
Altijd water uit de kraan
Voor 96% van de burgers moet er een minimale levering gedurende de dag zijn. Voor 62% mag er slechts in uitzonderlijke omstandigheden een tijdelijke onderbreking zijn van de drinkwatervoorziening. 38% vindt die permanente beschikbaarheid van leidingwater minder belangrijk of niet zo belangrijk.
Drinkwaterprijs laten schommelen in functie van beschikbaarheid
Dynamische tarifering van leidingwater (de leidingwaterprijs die daalt of stijgt in functie van onder andere beschikbaarheid) is een thema die de Vlamingen verdeelt. 44% is (eerder) voor, 56% (eerder) tegen. Zorgen die de burgers hebben bij een dergelijk tarifering hebben betrekking op: onzekerheid over hoeveel men dan op jaarbasis zal betalen en het gebrek aan sociale correcties bij dergelijke tarifering (ook bij schaarste moet water betaalbaar blijven voor iedereen, vinden vele respondenten). Ook stelt men soms dat bij dynamische tarifering alleen overmatig gebruik duurder zou mogen worden.
Regenwater langer vasthouden
Conclusie: de Vlaming ziet verhoogde zuinigheid en het aanleggen van extra buffercapaciteit als belangrijkste maatregelen om de waterbevoorrading te garanderen. Indien toch moet worden ingezet op alternatieve waterbronnen gaat de voorkeur uit naar het gebruik van gezuiverd afvalwater eerder dan naar import van water uit andere landen of regio’s.
Automatische sturing van de regenwaterput
De meerderheid van de burgers antwoordt positief op het voorzien van een automatische sturing op de eigen hemelwaterputten. Die automatische sturing kan ervoor zorgen dat het opgeslagen water voorafgaand aan een felle regenbui uit de regenwaterput afgevoerd wordt. Zo ontstaat er tijdens de stortregen extra buffercapaciteit in de regenwaterputten die overbelasting van de riolering tijdens de stortregen verkleint. Zorgen die burgers hebben over een dergelijke aanpak hebben betrekking op: onzekerheid over de effectiviteit van een dergelijke maatregel, de kostprijs van een dergelijke sturing en verlies van waardevol regenwater bij een foutieve weersvoorspelling.
Inspanningen belonen
De burger vindt het goed dat inspanningen inzake vertraagde afvoer financieel worden beloond. Een korting op de drinkwaterfactuur geniet de voorkeur boven fiscale voordelen of een korting op de brandverzekering.
Lokale initiatieven duurzaam watergebruik
90% van de burgers vindt dat de overheid burgercoöperaties moet steunen wanneer die gemeenschappelijke inspanningen doen voor duurzaam waterbeheer op buurtniveau.
www.vlakwa.be/publicaties/waterenquete-2018-bij-burgers/
Aanbevelingen Vlakwa
• Een groot deel van de Vlaamse bevolking staat positief tegenover aanpassingen en gedragsverandering om tot een duurzaam watergebruik en een robuust watersysteem voor Vlaanderen te komen. De gerelateerde problemen worden tastbaar en sensibiliseringsacties van overheden, drinkwaterbedrijven en andere organisaties werpen hun vruchten af. Verder inzetten op communicatie en sensibilisering over de waterproblematiek en de noodzaak van gedragsverandering blijft essentieel om ook meer aarzelende bevolkingsgroepen te overtuigen.
• Een aanzienlijk deel van de burgerbevolking staat open voor gedragsverandering rond water, maar de overheid moet een kader creëren dat het rendement van investeringen en de nodige kwaliteitsgaranties van nieuwe maatregelen garandeert.
• Het regenwaterverbruik in Vlaanderen stimuleren. Er is namelijk nog een groot potentieel voor dat type verbruik. Gemiddeld gebruikt de Vlaming vandaag 114 liter per persoon per dag. Daarvan is slechts 11,9 liter regenwater. Tegelijk is slechts bij een klein deel van dat verbruik drinkwaterkwaliteit noodzakelijk.
• Het is een goed idee om een georganiseerd plan van aanpak uit te werken om ‘samen met’ en ‘voor’ de burgers maatregelen uit te werken op zowel individueel, wijk- als gemeentelijk niveau.
• De Vlaming wil graag een kortere opvolging van zijn waterverbruik (actuele of realtimegegevens). Een digitale watermeter en daaraan gekoppeld realtime- of actuele verbruiksopvolging via apps of onlinetools zouden dus een behoefte invullen. Deze nieuwe toepassingen kunnen waterverspilling door lekken terugdringen en zal ook tot een bewuster waterverbruik leiden.
• Het opzetten van demonstratieprojecten (zowel naar grijswaterzuivering als naar collectieve regenwateropvang, -zuivering en/of –gebruik) met actieve burgerbetrokkenheid spelen een belangrijke rol om het vertrouwen in de technologie (buffering, zuivering en controle) en de economische haalbaarheid te faciliteren. Op grotere schaal (wijk, gemeente, industrieterrein…) kunnen de kosten worden gedrukt en coöperatieven kunnen in het leven geroepen worden voor (technische) opvolging en kwaliteitsborging.
Wat wordt er met de conclusies gedaan?
De Vlaamse regering wil volgens de Visienota 2050 komen tot een “robuust watersysteem”.
Onder impuls van Vito, mee aangestuurd door De Watergroep en Aquafin, wordt nu door een aantal “frisdenkers” gewerkt om verbanden die invloed hebben op dat watersysteem in kaart te brengen. De resultaten van de enquête worden mee verwerkt in de analyse.
Er is verder overleg voorzien met de betrokken overheidsinstanties, ook gemeenten en de politieke partijen om betere en meer gerichte communicatie op te zetten over de waterproblematiek en -oplossingen
Er wordt concreet gekeken naar de mogelijkheden om in Vlaanderen piloot- en demonstratieprojecten op te zetten, ook met mogelijke burgercoöperaties.
