Event rond waterhergebruik in de voedingsindustrie schot in de roos

Flanders’ Food organiseerde in mei een groot evenement bij Pantarein Water over het hergebruik van water in de voedingsindustrie. Het evenement was een schot in de roos, want het was helemaal volzet. Bedrijven wisselden in een open sfeer informatie met elkaar uit over tal van waterzuiveringsprojecten.

Water is hot topic, dat blijkt al een tijdje met de droge zomers in België. Ook de voedingsindustrie is zich hiervan bewust en onderneemt actie. Zo organiseerde Flanders’ FOOD in mei 2022 het exclusieve event ‘Waterhergebruik en digitalisering: maak uw watermanagement toekomstproof!’ bij Pantarein Water in Mechelen. De voorbije twee jaar onderzochten Pantarein Water, Volys, Citribel en Brouwerij Haacht samen welke de uitdagingen en opportuniteiten zijn van hergebruik van (afval)water in het kader van het project RepEAT van Flanders’ Food. RepEAT is een coöperatief bedrijfsproject waarbij voedingsbedrijven uit verschillende sectoren samenwerken met als doel waterhergebruik te introduceren in de voedingsindustrie.

Waterhergebruik en digitalisering

De deelnemende bedrijven bestudeerden hoe een hergebruikinstallatie optimaal kan werken, om zoveel mogelijk water te hergebruiken tegen een zo laag mogelijke kostprijs. Tegelijk namen ze de productiezijde onder de loep: waar in het bedrijf en hoe ontstaat afvalwater? Is hergebruik economisch interessant? Is het veilig om het permeaat te gebruiken? In een tweede project onderzochten Pantarein Water en Universiteit Gent samen met Brouwerij Huyghe en Boortmalt hoe de procescontrole van (afval)waterzuiverings- en hergebruik installaties verder geautomatiseerd kan worden, om zoveel mogelijk water te hergebruiken tegen een zo laag mogelijke kostprijs. Het doel is daarbij: een zuiver effluent produceren aan een zo laag mogelijke operationele kost en met een minimum aan manuele handelingen. Digitalisering maakt onlosmakelijk onderdeel uit van het watermanagement van de toekomst.

De weg naar optimaal watergebruik

Pantarein Water initieerde het project RepEAT, alsook het tweede project Eautomate. “In het RepEAT project zochten we oplossingen voor de technologische uitdagingen met betrekking tot waterhergebruik”, zegt Riet Cornelissen van Pantarein Water. “Tegelijk namen we de productiezijde onder de loep: hoe ontstaat het afvalwater in het bedrijf, zowel naar volume als samenstelling toe? En hoe kunnen we deze informatie gebruiken om zoveel mogelijk afvalwater en proceswater te hergebruiken? In het Eautomate project gingen we op zoek naar intelligente controle strategieën voor (afval)waterzuiverings- en hergebruik installaties door verregaande automatisatie.”

Uitgebreide wateraudit

Tijdens het RepEAT project voerde Pantarein een uitgebreide wateraudit uit bij Volys, Citribel en Brouwerij Haacht. “Het belang van de link tussen de productie omgeving enerzijds en waterzuivering- en hergebruik anderzijds werd hierdoor zeer duidelijk”, zegt Riet Cornelissen van Pantarein Water. “Bij Brouwerij Haacht bijvoorbeeld bleek een deelstroom goed verwerkbaar door een anaerobe zuivering, wat leidt tot een daling van de operationele kosten voor de zuivering van het afvalwater. Bovendien produceert een anaerobe zuivering biogas, dat gevaloriseerd kan worden. Daarnaast onderzochten we bij Brouwerij Haacht met pilootproeven hoe we afvalwaterhergebruik met een Membraanbioreactor en Reverse Osmosis (MBR-RO) kunnen optimaliseren, en testten we er een innovatieve nanofiltratie technologie voor de behandeling van het grondwater en het spoelwater van ontijzeraars.”

Membraanbioreactor

Bij Brouwerij Haacht werd ondertussen een membraanbioreactor geplaatst voor de behandeling van een deel van het afvalwater. De installatie zorgt ervoor dat er een water gemaakt wordt dat volledig vrij is van zwevende stoffen. Hierdoor kan het effluent meteen aan een omgekeerde osmose-installatie gevoed worden om er daar proceswater of drinkwater van te maken. Speciale aandacht ging naar de membranen. Er werd gebruik gemaakt van Blue Foot membranen. Het membraan is langs twee kanten gegoten op de drager. Daardoor is het heel sterk en kan het onder hoge druk teruggespoeld worden. In het najaar wordt een tweede membraanbioreactor geplaatst.

Citribel deelt zijn ervaringen

Pantarein Water voerde ook een uitgebreide wateraudit uit bij de Belgische citroenzuurproducent Citribel uit Tienen en deed pilootproeven met een UF-RO voor recuperatie van het afvalwater. De wateraudit leerde dat er onnodig kalkmelk gedoseerd werd in de waterzuivering, die verantwoordelijk was voor de helft van de calciumconcentratie in het afvalwater. De dosering werd voor aanvang van de pilootproeven stopgezet, met een zeer stabiele werking van de hergebruik installatie tot gevolg. Citribel voerde een project uit om een deel van het koelwater te gebruiken als drinkwater. Hiermee streven ze ernaar om 800.000 m³ water per jaar te besparen. In een latere fase worden de koeltorens nog uitgerust met warmtepompen zodat de energie kan gerecupereerd worden.

WaterKlimaatHub

Karen Vanderstraeten van VITO gaf meer uitleg over de WaterKlimaatHub. Er zal worden gewerkt rond water, energie en digitalisering in de strijd tegen droogte. “De bedoeling is om zeker met de voedingsindustrie samen te werken”, zegt Karen Vanderstraeten. “We moeten meer inzetten op synergiën en partnerschappen tussen verschillende domeinen. Het is echt een HUB voor het opzetten van samenwerking. We willen inzetten op de industrie, landbouw en steden en gemeenten. Kijk hierbij altijd naar het groter verhaal. We hebben de waterbarometer ontwikkeld, waarmee bedrijven alvast mee aan de slag kunnen gaan. We hebben het Vlaanderen WaterProof-project met drie testen. We hebben projecten in de provincie Antwerpen om iets met de plassen te doen. We hebben tal van projecten in de landbouw. We kijken hoe we effluent kunnen inzetten en regenwater kunnen uitwisselen”.

Extra subsidies

Veerle Depuydt van VLAKWA gaf een overzicht van de mogelijke subsidiekanalen rond waterhergebruik. Momenteel zijn er een aantal interessante subsidiekanalen voor ‘water’investeringen. “Zo is er recent een tijdelijke verhoging van het subsidiepercentage voor waterinvesteringen door bedrijven onder de VLAIO Ecologiepremie+ doorgevoerd. Concreet kunnen bedrijven verhoogde steun krijgen voor investeringen in technologieën om proceswater te bereiden of afvalwater te hergebruiken zoalsUF-RO, MBR-RO, NF, RO, electrodialyse, ECF (electrocoagulatie-flotatie) …. Er worden tijdelijk (normaal tot eind dit jaar) verhoogde subsidies gegeven voor dergelijke ecologische investeringen.. Waar er vroeger een subsidie van 30 procent was, kan dat nu voor KMO’s oplopen tot 50 procent. Voor een grote onderneming kunnen de subsidies oplopen van vroeger 15 tot nu 40 procent. “

Optimalisatie

Thomas Van Damme van Actemium – een merk van VINCI Energies gericht op de optimalisatie van industriële processen – gaf meer uitleg over hoe we door data juist te gebruiken het waterhergebruik in de industrie kunnen optimaliseren. Het bedrijf telt wereldwijd 86.000 werknemers, waarvan er 3.000 in België werken. Actemium zorgt ervoor dat de data automatisch verwerkt worden. “Hoe groot of klein je bent, dat maakt niet uit”, zegt Van Damme. “We zorgen dat alle data in een systeem komen, zodanig dat je met die data kan spelen. Een van de meest gemaakte fouten is dat bedrijven dit allemaal zelf willen doen. Wij hebben de kennis om heel stabiele systemen te bouwen. We digitaliseren heel het watergebruik, maar ook de aansturing ervan. De helft van onze omzet halen we uit de voedingsindustrie. De ervaringen van RepEAT en Eautomate maakten ons duidelijk dat productie en waterhergebruik sterk met elkaar verbonden zijn. Er zijn ontzettend veel data beschikbaar uit deze processen, maar in de praktijk wordt er weinig mee gedaan. Is het mogelijk om deze data te gebruiken om een optimaal watergebruik te garanderen? Wij geloven van wel.”

“In het RepEAT project zochten we oplossingen voor de technologische uitdagingen met betrekking tot waterhergebruik”,

zegt Riet Cornelissen van Pantarein Water.

Karen Vanderstraeten van VITO:

“We moeten meer inzetten op synergiën en partnerschappen tussen verschillende domeinen.”

Veerle Depuydt van Vlakwa:

“Zo is er recent een tijdelijke verhoging van het subsidiepercentage voor waterinvesteringen door bedrijven onder de VLAIO Ecologiepremie+ doorgevoerd.”