Door Matthias Vanheerentals

Drinkbaar zoet, brak en Noordzeewater tegen 2025

Midden januari gaven Aquaduin, De Watergroep en FARYS, in aanwezigheid van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir, het startschot voor een pilootinstallatie om zowel zoet, brak als zout water te zuiveren tot drinkwaterkwaliteit. De drie Vlaamse waterbedrijven werken samen aan een innovatieve mijlpaal binnen de klimaatrobuuste watervoorziening.

Proefproject De Ganzepoot is een belangrijke pijler in de strategie van de drie waterbedrijven om een klimaatrobuuste watervoorziening uit te bouwen. Daarbij hoort het aanboren van nieuwe bronnen die ook bij langdurige droogte beschikbaar blijven. De proefinstallatie in Nieuwpoort moet nu minstens 3 maanden draaien en bootst het membraangedeelte van het waterproductieproces op kleinere schaal na. Als de innovatieve technologie positieve testresultaten kan voorleggen, wordt er tegen 2025 een nieuw waterproductiecentrum gebouwd dat drinkwater kan leveren voor ruim 30.000 gezinnen. In het sluizencomplex De Ganzepoot in de IJzermonding komen zes waterwegen en de Noordzee bij elkaar. Hierdoor is er het hele jaar door onbeperkt een scala aan zoet, brak en zout water beschikbaar dat kan behandeld worden tot drinkwater. In het sluizencomplex screenen kwaliteitssensoren op 9 punten de inkomende waterkwaliteit. De proefinstallatie – gebouwd in een container – moet nu met behulp van innovatieve technologie de grootste uitdaging oplossen: met 1 installatie verschillende kwaliteiten ruw water behandelen en dit met een zo laag mogelijk energieverbruik.

CCRO-technologie

De voorbehandeling van het water gebeurt door een membraanbioreactor. De hoofdbehandeling van het water gebeurt aan de hand van een CCRO-technologie (Closed Circuit Reverse Osmosis) van DesaliTec, die gebruik maakt van omgekeerde osmosemembranen. De technologie zorgt ervoor dat het zuiveringsproces automatisch wordt afgestemd op de samenstelling van het inkomende ‘voedingswater’. CCRO behaalt goede rendementen bij verschillende zoutgehaltes en verbruikt bovendien minder energie. “Deze technologie maakt gebruikt van standaard RO-membranen”, zegt

Evelyn De Meyer van De Watergroep. “Maar het is de energie-recovery die de technologie energie-efficiënter maakt dan standaard omgekeerde osmose. Die energie die nog vervat zit in het RO-concentraat kunnen we hergebruiken om het voedingswater op druk te brengen. We gaan ook testen of er minder microbiologische en organische vervuiling op de membranen komt.” Hannah Vandewiele van Waterleau, die mee aan het project werkt, zegt dat er nog andere voordelen zijn. “We moeten minder water binnen halen in vergelijking met een traditionele membraan om veel drinkwater te produceren. De laatste jaren gebruiken we die technologie meer. De variërende zoutconcentraties vormen een uitdaging. De installatie moet er continu op inspelen.” Piet Mijten van Waterleau treedt haar bij. “Door de hoge zoutconcentraties zijn de materialen iets duurder, maar het heeft een positieve impact op het totale kostenverbruik. Er zijn minder chemicaliën nodig en het energieverbruik is lager.” De grote troef van het concept is dat één technologie verschillende types inkomend water (met een variabel zoutgehalte) kan behandelen. Daarbij wordt de best beschikbare kwaliteit gebruikt: indien er voldoende zoet of brak water beschikbaar is, wordt daarvoor gekozen. In tijden van droogte en waterschaarste kan zout water worden ingezet. Door te kiezen voor de best beschikbare kwaliteit wordt de ecologische voetafdruk zo laag mogelijk gehouden. Door de flexibiliteit van de installatie kunnen de waterbedrijven dan weer voor extra bedrijfszekerheid zorgen. Er wordt 4500 liter per uur aan drinkwaterkwaliteit geproduceerd.

Klimaatrobuuste watervoorziening

West-Vlaanderen is om allerlei redenen gevoelig voor een dalende reservecapaciteit in grond- en oppervlaktewater, onder andere door een hoog industrieel verbruik en het seizoensgebonden verbruikspatroon in de kustgemeenten. Door zeewater aan te boren als alternatieve bron voor drinkwater, wordt een nieuwe bron aangesproken die bijdraagt aan de uitbouw van een klimaatrobuuste watervoorziening. Ook de drinkwatervoorziening in andere delen van Vlaanderen geniet mee van deze innovatie aangezien er minder water aangevoerd moet worden vanuit het binnenland. Dat water blijft dus beschikbaar voor andere toepassingen. In geval van nood kan via het bestaande transportnet zelfs drinkwater van de kust richting binnenland gestuurd worden. Door de klimaatverandering krijgen we steeds vaker te kampen met extreme weersomstandigheden zoals langdurige droogte. “Een watergevoelige regio als West-Vlaanderen draagt daar snel de gevolgen van”, zegt Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir. “In het kader van onze Blue Deal gaan we dan ook op zoek naar nieuwe technologieën om in onze waterbeschikbaarheid te voorzien, ook wanneer dat door de weersomstandigheden niet vanzelfsprekend is. Ik lig wakker van het waterprobleem. Deze proefinstallatie plaveit de weg om in de toekomst de Noordzee, een oneindige bron van water, en andere rivieren die in de Ganzepoot uitmonden aan te boren om ook tijdens langdurige periodes zonder regenval drinkbaar water ter beschikking te hebben voor de ruime omgeving. Uit satellietbeelden weten we dat we lange periodes van droogte gaan hebben. We moeten alternatieve waterbronnen aanspreken. Ik ben ook blij dat we de technologie hebben. Als we hiermee een mijlpaal kunnen bereiken, zal dit ook goed zijn voor heel Vlaanderen.”

Test

De drie waterbedrijven investeren samen 300.000 euro in de proefinstallatie. De testfase duurt minstens drie maanden. Daarna kan, op basis van de testresultaten van deze en andere technologieën, een nieuw waterproductiecentrum ontworpen en gebouwd worden. “De klimaatverandering is een uitdaging die de individuele watermaatschappijen overstijgt”, zegt Johan Verbauwhede, directeur-generaal van Aquaduin. “We zijn fier een bijdrage te kunnen leveren aan een robuustere watervoorziening, ook buiten onze regio. Daarom slaan we met De Watergroep en FARYS graag de handen in elkaar om door middel van innovatie kwaliteitsvol drinkwater te blijven leveren, ook in periodes van extreme droogte.” De ambities zijn volgens Hans Goossens, directeur-generaal van De Watergroep, groot. “Tegen 2025 willen we dankzij dit project jaarlijks zo’n 4 miljoen m³ drinkwater kunnen produceren uit een mix van zoet, brak en zeewater. Dat is een enorme troef in onze doelstelling om te bouwen aan alternatieve bronnen voor onze Vlaamse watervoorziening, wat in tijden van klimaatverandering steeds meer een noodzaak is. We werken nauw samen en investeren nadrukkelijk in innovatieve technologie om de gezamenlijke uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden.” Elk van de partners in deze samenwerking brengt gerichte expertise mee. Zo zet FARYS zijn ervaring in bij het concept, de bouw en de exploitatie van ons waterproductiecentrum in Oostende, waar brak water van verscheidene zoutmenging naar drinkwater wordt omgezet. “Bij dit project gaan we nog een stap verder door ook zeewater om te zetten naar drinkwater”, zegt Marleen Porto-Carrero, algemeen directeur van Farys. “Dankzij deze samenwerking leren alle partijen niet alleen op het louter technisch vlak bij, maar ook hoe wij gezamenlijk de klimaatuitdagingen kunnen aangaan. Dit zeker op het vlak van drinkwaterbevoorrading in alle omstandigheden, maar ook in een breder perspectief van waterhuishouding.”

www.dewatergroep.be

“Deze technologie maakt gebruikt van standaard RO-membranen”,

zegt Evelyn De Meyer van De Watergroep.

“De klimaatverandering is een uitdaging die de individuele watermaatschappijen overstijgt”,

zegt Johan Verbauwhede, directeur-generaal van Aquaduin.