Resultaten bevraging aanbestedingsvolume rioolbeheerders en lokale besturen

Om deze evoluties in kaart te brengen heeft VLARIO in het voorjaar van 2026 een bevraging gedaan bij de gemeentelijke rioolbeheerders en lokale besturen. Deze bevraging peilde naar het verwachte aanbestedingsvolume voor 2026 en 2027, de impact van subsidiestromen op investeringsbeslissingen, de evolutie van doorlooptijden en de belangrijkste knelpunten waarmee rioolbeheerders vandaag worden geconfronteerd.
VLARIO wil hiermee niet alleen inzicht geven in de verwachte investeringen voor de komende jaren, maar ook aandacht vragen voor de structurele knelpunten die de realisatie van de Vlaamse waterkwaliteits- en klimaatdoelstellingen kunnen beïnvloeden. De bevindingen uit deze bevraging vormen daarom een belangrijke input voor het overleg met de Vlaamse administraties en de minister van Omgeving.
De bevraging toont dat de rioolbeheerders bereid blijven te investeren, maar dat de realisatie van de Vlaamse waterkwaliteits- en reductiedoelstellingen steeds meer wordt bedreigd door vergunningstrajecten, budgettaire druk, stijgende projectkosten en vooral de gebrekkige afstemming met het GIP-programma van AWV. De Werkgroep Projectmanagement van VLARIO gaat hier verder mee aan de slag om dit te integreren in haar actieplan.

Hieronder geven wij u een samenvatting van de voornaamste conclusies en aanbevelingen.
Lees het volledig artikel met de bevindingen op www.vlario.be/resultaten-bevraging-aanbestedingsvolume.

Conclusies en aanbevelingen

De sector vraagt geen nieuwe doelstellingen, maar meer uitvoerbaarheid

• Het dominante signaal is niet een gebrek aan ambitie.
• Het probleem zit in vergunningen, procedures, grondverwerving en afstemming tussen overheden.

Meer voorspelbaarheid van subsidiestromen is noodzakelijk

• De sector vraagt meer duidelijkheid, langere zichtbaarheid en stabiele subsidieprogramma’s. Niet zozeer hogere subsidiepercentages, maar vooral zekerheid.

Het Geïntegreerd Investeringsprogramma (GIP) van Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) is momenteel wellicht het grootste externe knelpunt
Dit komt zo frequent terug dat het een prioritair gespreksonderwerp is voor VLARIO.
Aanbeveling richting Vlaamse overheid:

• betere afstemming tussen Omgeving, Mobiliteit en Openbare Werken;
• meerjarige transparante GIP-programmering;
• expliciete koppeling tussen AWV-programma en reductiedoelstellingen.

Het huidige subsidiebesluit creëert risico op investeringspieken
Meerdere rioolbeheerders vrezen dat projecten richting 2027-2028 worden geduwd.
Gevolgen: piekbelasting van studiebureaus, piekbelasting van vergunningverleners, piekbelasting van uitvoeringsmarkt en risico op niet-halen van reductiedoelstellingen.

Er groeit nood aan ondersteuning voor renovatie van bestaande riolering
Dit komt enkele keren expliciet terug. De huidige focus ligt sterk op nieuwe reductieprojecten en afkoppeling, terwijl verouderde rioleringsinfrastructuur onvoldoende ondersteund wordt.

Nieuwe lijst ‘Waterdoorlatende verhardingen’:
waterdoorlatend betekent niet automatisch toegelaten

“Mag ik nu kunstgras leggen?” Het is wellicht de meest gestelde vraag sinds de Vlaamse overheid de nieuwe ‘Lijst waterdoorlatende verhardingen’ publiceerde. Het korte antwoord is: niet noodzakelijk.
De nieuwe lijst is een belangrijke stap vooruit. Ze zorgt voor meer duidelijkheid over welke materialen technisch als waterdoorlatend kunnen worden beschouwd. Maar ze verandert niets aan een fundamenteel uitgangspunt van het Vlaamse hemelwaterbeleid: de beste verharding is nog altijd de verharding die je niet aanlegt. De Lijst waterdoorlatende verhardingen is geen vrijgeleide om meer te verharden.

Waarom kwam deze lijst er?
Tot vandaag ontstonden er regelmatig discussies tussen burgers, architecten, aannemers en vergunningverleners. Een materiaal dat in de ene gemeente als waterdoorlatend werd aanvaard, kon elders worden geweigerd. Dat zorgde voor onzekerheid.
Met de nieuwe lijst wil Departement Omgeving één referentie aanbieden voor heel Vlaanderen. Zo krijgen ontwerpers, vergunningverleners en lokale besturen meer houvast bij de toepassing van de hemelwaterverordening. Dat is zonder twijfel een goede evolutie.
De lijst doet ook geen uitspraak over de waterdoorlatendheid van de materialen zelf, noch is er een volgorde van bv. meest naar minst infiltrerend.

Waar ontstaat de verwarring?
De lijst zegt welke materialen water kunnen doorlaten. Ze zegt niet dat je die materialen overal mag gebruiken. Dat onderscheid is cruciaal.
Een waterdoorlatende verharding blijft namelijk een verharding. En ook voor waterdoorlatende verhardingen blijven de bestaande stedenbouwkundige regels gelden. Gemeenten kunnen in hun vergunningen of stedenbouwkundige voorschriften nog altijd beperkingen opleggen over hoeveel van een perceel verhard mag worden of waar verharding al dan niet wenselijk is.
Wie dus denkt dat een volledig verharde voortuin plots kan omdat de gekozen verharding waterdoorlatend is, vergist zich.

Kunstgras is daar een goed voorbeeld van
In verschillende krantenkoppen kreeg vooral kunstgras veel aandacht. Daardoor ontstond bij sommigen de indruk dat kunstgras voortaan zonder meer toegelaten is. Dat klopt niet.
De lijst vermeldt dat bepaalde types kunstgras technisch waterdoorlatend kunnen zijn, mits ze voldoen aan de gestelde voorwaarden en correct worden aangelegd. Bovendien moet ook de fundering voldoende waterdoorlatend zijn. Maar daarmee is nog niet gezegd dat een vergunning automatisch kan worden verleend.
Ook hier blijven de gewone regels gelden over verharding, ruimtelijke kwaliteit en eventuele gemeentelijke voorschriften.

Waterdoorlatend is meer dan alleen het materiaal
Nog een belangrijke nuance. Een verharding is pas echt waterdoorlatend wanneer de volledige opbouw goed is uitgevoerd. Niet alleen de toplaag telt. Ook de fundering en onderfundering moeten het regenwater voldoende laten infiltreren.
Een poreuze klinker op een ondoorlatende fundering levert dus niet het gewenste effect op. De lijst benadrukt die technische voorwaarden expliciet.

Minder verharding blijft de beste oplossing
De nieuwe lijst verandert ook niets aan de algemene visie achter de hemelwaterverordening.
Die blijft duidelijk:

• vermijd verharding waar mogelijk;
• beperk de oppervlakte als verharding noodzakelijk is;
• kies vervolgens bij voorkeur voor een waterdoorlatende oplossing;
• zorg ervoor dat regenwater maximaal lokaal kan infiltreren.

Waterdoorlatende verhardingen helpen om regenwater ter plaatse in de bodem te laten dringen. Dat vermindert de belasting van de riolering, vult het grondwater aan en maakt Vlaanderen beter bestand tegen zowel droogte als wateroverlast. Maar ze zijn één onderdeel van een bredere klimaatbestendige inrichting, niet het einddoel op zich.

Waterdoorlatend betekent niet automatisch vergund
De uiteindelijke beoordeling blijft afhangen van de volledige aanleg, de geldende regelgeving en de lokale stedenbouwkundige context. Dat is geen beperking, maar net de manier waarop Vlaanderen tegelijk werkt aan minder verharding, meer infiltratie en een klimaatbestendige leefomgeving.

Wanneer je een vergunning nodig hebt of wat vrijgesteld is van vergunning lees je op Omgevingsvergunning: Verhardingen aanleggen bij een woning (terras, oprit, overwelving gracht, kunstgras, kiezels…) | Vlaanderen.be, maar opgelet want lokaal kunnen strengere regels van toepassing zijn! Informeer je goed bij de gemeente/stad welke regels van toepassing zijn.

Studiedagen

Wil je meer weten over hoe we onze publieke ruimte klimaatbestendig, leefbaar en toekomstgericht kunnen maken of duurzaam omgaan met waterbeheer in gebouwen om de druk op onze watervoorraden te verminderen? Schrijf je dan in voor onze volgende studiedagen. Deelname is gratis, maar registratie is verplicht.

• Blauwgroene inrichting en beheer van de publieke ruimte
  • Wanneer: 29/09/2026 om 10u.15
  • Waar: Tijdens Green Expo in Flanders Expo in Gent
  • Voor wie: lokale besturen, groendienst, tuin- en landschapsarchitecten actief op openbaar domein
  • Programma en inschrijving: Blauwgroene inrichting en beheer publieke ruimte - VLARIO
• Duurzaam waterbeheer in gebouwen
  • Wanneer: 29/10/2026 om 10u.15
  • Waar: Tijdens Aquarama Trade Fair in de Brabanthal in Leuven
  • Voor wie: ontwerpers, studiebureaus, aannemers en leveranciers
  • Programma en inschrijving: Duurzaam waterbeheer in gebouwen - VLARIO