Bijzonder circulair woonproject in Gent

In Gent wordt er een nieuw circulair woonproject gebouwd, namelijk De Nieuwe Dokken. Er is plaats voor 400 woningen, een kinderdagverblijf, een school en een sporthal. Het afvalwater wordt in de wijk ingezameld en gezuiverd. Na zuivering krijgt het een tweede leven als proceswater bij naburig bedrijf Christeyns.

Aan de Schipperskaai wordt de duurzame woonwijk ‘De Nieuwe Dokken’ gebouwd. In het project wordt afvalwater aan de bron gescheiden. Sanitair, toiletwater en hemelwater worden gescheiden ingezameld. Bij volledige bewoning zal in De Nieuwe Dokken naar schatting 35.000 m³ leidingwater worden verbruikt. Dankzij het gebruik van vacuümtoiletten is dit 25% minder dan in een andere wijk. “Deze toiletten verbruiken slechts 1/5de van het water van een klassiek toilet”, zegt Peter De Smet, coördinator van DuCoop, de coöperatieve vennootschap die is opgezet om te investeren in duurzame technieken voor De Nieuwe Dokken. “Die hebben tot 80% minder waterverbruik, zodat er zo weinig mogelijk nutteloos spoelwater wordt gebruikt.”

Riolering

Het toiletwater of ‘zwart water’ wordt ingezameld via een vacuümriolering die afvalwater transporteert tot in een opslagtank. Sanitair afvalwater wordt via verschillende pompstations in de wijk via een persleidingnetwerk naar de waterzuivering gebracht. Micro-organismen zuiveren dan het afvalwater. Zo worden complexe afvalstoffen omgezet naar elementaire stoffen zoals methaan (CH₄), CO₂ en stikstofgas (N₂). “Het voorgezuiverde water zal uiteindelijk afgescheiden worden van de micro-organismen en organische elementen door middel van een membraan”, zegt Peter De Smet. “Hierdoor blijven de micro-organismen in de waterzuivering en kunnen ze het water verder zuiveren.” Het voorgezuiverde effluent van de zwartwaterstroom wordt toegevoegd aan het sanitair afvalwater. Sanitair water of ‘grijs water’ komende van douches, was -en afwasmachines heeft typisch nog een restwarmte groter dan 30°C. Dat wordt ingezameld via een geïsoleerd leidingnetwaardoor er geen waardevolle restwarmte verloren gaat.

Tweede leven

Na zuivering krijgt het afvalwater een tweede leven als proceswater bij het naburige bedrijf Christeyns, een bedrijf dat hoogwaardige chemische hygiëneproducten levert. Ze gebruiken het water als grondstof voor schoonmaakproducten. Hun product bestaat momenteel voor 90 procent uit stadswater. Dankzij ons project zal het stadswater vervangen worden door gezuiverd afvalwater. Als tweede optie wordt het gezuiverde water gebruikt om de regenwaterbuffers bij te vullen. “Bij langdurige droogte kunnen de regenwaterbuffers in de wijk leeg raken”, zegt Peter De Smet. “Regenwater is nodig voor toiletspoeling en irrigatie van de groenzones in de wijk. Door de buffers aan te vullen met gezuiverd afvalwater, vermijden we dat deze met drinkwater moeten worden bijgevuld.” Het hemelwater wordt opgevangen in speciale opvangtanks in de kelder. Het regenwater van de groendaken wordt door retentie op de daken gehouden voor de groenpartijen op de daken.

Keukenafval

Via hetzelfde vacuümnet van de toiletten wordt ook het keukenafval ingezameld. Het gaat om een input van jaarlijks 4.000 m³ zwart water en keukenafval. Het toiletwater wordt apart ingezameld en samen met keukenafval vergist in een vergister (reactorvolume van 60 m³), waaruit biogas wordt gewonnen. “Het biogas wordt in eerste fase ingezet om de reactor middels een biogasketel (30 kW) op temperatuur te houden”, zegt Peter De Smet. “Is er méér warmte beschikbaar, dan wordt die gebruikt om het warmtenet waar alle woningen op zijn aangesloten op te warmen en op temperatuur te houden.”

Energie

Voor de verwarming zijn alle woningen aangesloten op een warmtenet. “Bewoners hebben dus geen eigen verwarmingssysteem, maar een warmtewisselaar die warmte haalt uit een collectieve leiding die heel de wijk verwarmt”, geeft Peter De Smet aan. “De warmte is 100% duurzaam en bestaat uit restwarmte van de industrie en warmte die wordt teruggewonnen uit het afvalwater van de wijk.” Warmtebronnen zijn restwarmte van buurbedrijf Christeyns, warmte van een warmtepomp op gezuiverd afvalwater, warmte uit biogas van de lokale waterzuivering en – indien echt nodig – uit een back-upinstallatie op aardgas die bij Christeyns is opgesteld. DuCoop stuurt warmte van 55°C naar het afnamestation in de woningen. Alle daken van het project worden bovendien uitgerust met zonnepanelen waarmee 500 MWh zonnestroom per jaar kan worden geproduceerd. Die energie wordt gebruikt als voeding voor de technische installaties en voor elektrische mobiliteit. Jaarlijks wordt 2.500 GWh restwarmte gehaald uit de eigen restwarmte maar ook uit de processen van het bedrijf die het afvalwater zal hergebruiken.

Nutriënten

Er is overigens één enkele afvalstroom die niet nuttig ter plaatse hergebruikt kan worden, namelijk het slib uit de vergisting. Het slib wordt met vrachtwagens afgevoerd naar een verbrandingsinstallatie waar de nutriënten die nog overblijven in de assen, hergebruikt kunnen worden in de landbouw. Bij de zwartwater-behandeling worden voedingsstoffen teruggewonnen. Het gaat om 1.500 kg fosfor-kristallen per jaar, struviet genaamd. De nutriënten worden in struvietkorrels omgezet die dan weer worden gebruikt om de groenzones in de wijk te bemesten. De korrels kunnen dienen als meststof voor landbouw én het stadslandbouwproject in de wijk zelf. Zo sluit DuCoop de drie kringlopen waarop gewerkt wordt: water, energie en voedingsstoffen.

Door Matthias Vanheerentals

Foto’s: DuCoop

denieuwedokken.be