DOSSIER  
Aquarama 80 – juni 2018

Leidingontwerp cruciaal bij legionellapreventie

Op de markt zijn talrijke oplossingen verkrijgbaar die komaf maken met legionellabesmetting: systemen met en zonder chemicaliën bieden soelaas. Een dergelijke contaminatie vermijden begint evenwel in een pril stadium, met name bij het ontwerp van de leidingwaterinstallaties. Harry Vandenbroucke van Flamco geeft tekst en uitleg bij de ideale aanpak.

Veiligheid in water is een absolute must voor een optimale volksgezondheid. Hoewel het probleem soms nog geminimaliseerd wordt, wijzen heel wat zaken toch op de dringende noodzaak van een adequate aanpak. Experts zijn ervan overtuigd dat het uitvoeren van een autopsie op ouderen die in een woonzorgcentrum aan de gevolgen van een longontsteking zijn overleden, zou uitwijzen dat heel vaak een legionellabesmetting daarvan de oorzaak is. “Iedere mens die ziek wordt van of overlijdt aan legionellabesmetting, is er een te veel”, beseft Harry Vandenbroucke, business development manager bij Flamco, dat zich specialiseert in de ontwikkeling, productie en verkoop van kwaliteitscomponenten voor HVAC-toepassingen.

TCO

Elke bouwheer is gebaat bij een grondige analyse van de mogelijke TCO (Total Cost of Ownership) van investeringen. Dat geldt ook voor leidingwaterinstallaties. “Het gaat dus zeker niet alleen om de aankoopprijs, maar ook over het streven naar een zo laag mogelijk kostenplaatje om de installaties in optima forma te houden. Dat proces begint bij een goed uitgedokterd leidingontwerp.”

Bij dat leidingontwerp moet de installateur vertrekken van enkele eenvoudige principes. “Eerst en vooral moet je ervoor zorgen dat koud water koud blijft, en warm water warm. Ten tweede komt het erop aan om potentiële stilstand van water – de ideale broeihaard van legionella, zeker als de watertemperatuur varieert tussen de 25 en de 50 °C – te vermijden. Te vaak maken installateurs nog de fout om vanaf de wateraanvoer eerst het douchesysteem en dan pas minder gebruikte toiletgroepen aan te leggen. Hierdoor is er, zelfs bij periodiek gespoelde douchegroepen, geen doorstroming in de toiletgroepen, zodat de leidingen daar naartoe een mogelijke kweekvijver voor legionellabacteriën vormen.”

Geautomatiseerd douchesysteem

Het gebruik van geautomatiseerde douchesystemen zou een gebouwbeheerder sneller op beide oren kunnen laten slapen. “Bij onze legionellabeheersystemen kan je de oplossing koppelen aan een bewegingsmelder en/of aan het gebouwbeheersysteem (GBS)”, vervolgt Vandenbroucke. “Op die manier kan je bijvoorbeeld wachten met het uitvoeren van een thermische desinfectie (met heet water) tot er niemand in het gebouw aanwezig is die met de hete straal in aanraking kan komen. Je kan zo’n geautomatiseerd douchesysteem ook koppelen aan een wekelijkse cyclusspoeling. Hierbij registreert een besturingskast van de doucheruimte het gebruik van de douche en zorgt dat er effectief een automatische spoeling doorgaat binnen een instelbare periode na het laatste effectieve gebruik.”

“We evolueren steeds meer naar monitoringsystemen die tot in de kleinste details kunnen vertellen wat en waar iets misloopt.”

 

De aankoopprijs van zo’n systeem is duurder dan de conventionele aanpak, maar spaart zich uit door een lagere water-, energie- en onderhoudsfactuur. “Een energetisch desinfectiesysteem voert de desinfectie automatisch uit en baseert zich hiervoor op het in de Tapserver ingestelde programma. De desinfectie gebeurt pulserend en baseert zich op de gemeten temperaturen op alle uittapleidingen. Dat laat toe om tot 65 procent op water en energie te besparen. Bovendien kan je hierdoor werken met een kleinere boilercapaciteit, wat ook de kosten drukt.”

Optimalisaties

Op ontwerpvlak zijn nog een aantal dingen voor verbetering vatbaar. “Zo gebeurt het nog vaak dat koud water wordt opgewarmd door een warmwaterleiding. Soms lopen koudwaterleidingen boven plafonds waar lampen geïnstalleerd zijn die veel hitte afstralen. Ook het aanleggen van de cv-leiding vlakbij de koudwaterleiding is geen goed idee, net als het isoleren van koudwaterleidingen, want zo krijgt koud water de kans niet om af te koelen.”

To do’s

Een beter idee is het segmenteren van een installatie met keerkleppen. “Dat voorkomt dat mogelijk besmet water in amper gebruikte leidingen naar andere delen van de installatie terugstroomt. In het ideale geval sluit je alle tappunten doorstromend aan en eindig je met een tappunt waarop een cyclusspoeling zit.”

Groeiend besef

Zowel installateurs als studiebureaus beseffen steeds meer dat de TCO een belangrijkere parameter is dan de initiële kostprijs van een leidingwaterinstallatie. “Dat is een goed signaal. Het zal fabrikanten, zoals wij, uitdagen om te blijven innoveren, zodat die TCO nog verder naar beneden kan. Prefabricage wordt in dat opzicht erg belangrijk, want op die manier verkorten we de installatietijd en verkleint het risico op fouten bij de montage.”

De vernieuwingsdrang manifesteert zich ook op softwarevlak. “We evolueren steeds meer naar monitoringsystemen die tot in de kleinste details kunnen vertellen wat en waar iets misloopt. Het moet perfect mogelijk zijn of worden om diverse locaties op afstand te monitoren. Zo kunnen we de kans op legionellavorming voort inkrimpen”, besluit Harry Vandenbroucke.

Door Bart Vancauwenberghe

www.hsfbv.nl